"RIJKE ROOMSCHE LEVEN" ROUTE
Langs kerk en kapellen in Loon op Zand 18km

© L.A.W.V.VIA-VIA

Vertrekpunt
Afstand
Korte karakteristiek




 Loon op Zand
Ongeveer 18 km.
De route leidt ons langs de fraaie in Kempische gothiek gebouwde dorpskerk St. Jans Onthoofding van Loon op Zand en een drietal veldkapellen in de directe omgeving van Loon op Zand. Ze zijn getuigen van een sterke beleving van volksdevotie. Het "Rijke Roomsche Leven" is hier nog voelbaar.

ROUTEBESCHRIJVING

Deze wandeling start in de dorpskern van het typisch Brabants dorp Loon op Zand, gelegen aan de zuidwest kant van het Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen. Het dorp is door de eeuwen heen nauw verbonden geweest met dit grootste zandverstuivingsgebied in Europa. Het maakte in de 13e eeuw deel uit van het Hertogdom Brabant als Heerlijkheid Venloon en uit die tijd stamt ook het eerste kasteel, dat nu nog steeds mede bepalend is voor het dorpsgezicht van Loon op Zand.

We beginnen bij de fraaie in Kempische gothiek gebouwde parochiekerk St. Jans Onthoofding. De imposante kerktoren met zijn 57 meter hoogte is al van verre zichtbaar en in de Loonse en Drunense Duinen lopend een markant oriëntatiepunt aan de horizon. Hij behoort tot de mooiste van de hele streek en is een goed voorbeeld van de Brabantse gotiek. De zandstenen lijsten, die het bakstenen geraamte verlevendigen en versieren, trekken meteen de aandacht. Een bezoekje binnen loont zeer de moeite. De route voert ons via het Oranjeplein, waar de oorspronkelijke muziekkiosk sfeervol is omgebouwd tot een gezellig etablissement met terras, naar de Kloosterstraat.

© L.A.W.V.VIA-VIA

Deze doorgaande weg richting Udenhout blijven we volgen en passeren een futuristisch kunstwerk dat plastisch Loon op Zand uitbeeldt. Net buiten de bebouwde kom nemen we de eerste zandweg rechts. Je hebt meteen het gevoel buiten te zijn weilanden en bosranden karakteriseren het landschap. De zandweg gaat over in een geasfalteerde fietspad na de laatste huizen, gescheiden door een heuse kikkersloot. Even verderop buigt het pad naar links en komen we voorbij de voormalige olieboortoren, welke in de tachtiger jaren hier naar olie geboord heeft. Nu rest nog een verdeelstation.

We bereiken de Loonse Molenstraat en gaan naar rechts. Hier staan enkele typisch Brabantse langgevelboerderijen, sommige wel erg aangepast aan de huidige tijd. Ze hebben hun autenticiteit verloren. Bij Steeg van de Corput verlaten we de verharding en lopen richting natuurgebied "De Brand" gelegen ten oosten van Loon op Zand en ten noorden van Udenhout. De Brand is 390 hectaren groot en behoort toe aan het Noordbrabants Landschap. Het is een gevarieerd gebied in het dal van de Zandkantsche Leij en bestaat uit bossen en moerassen, afgewisseld met vochtige graslanden. Het gebied grenst in het noorden aan het veel drogere stuifzandgebied van de Loonse en Drunense Duinen.

Bij de Zandkantse Leij lopen we door tot aan het bruggetje. Over de brug terug stroomafwaarts en het eerste pad rechts direct achter de wegbalk. Hier komen weinig wandelaars. Op de T-splitsing naar links en we passeren een moerassig ven. Dit laten we rechts liggen en over een smal dijkje zien we even verderop de weilanden en boerderijen aan de Schoorstraat. We volgen vet verharde pad tot we deze weg naar Udenhout bereiken.

We nemen de doorgaande weg richting Udenhout, passeren een boerderij met de naam: Moffelhoeve en ook café Boslust. Bij de schietstand lopen we het pad in en laten het slootje rechts. We komen bij een open grasland en volgen de route naar rechts tot de stoot. Hier gaan we een stukje in zuidelijke richting tot aan het bospad. Links af tot we een klein bruggetje bereiken. Dit steken we over en vervolgen de route in zuidwestelijke richting.

Aan onze rechterhand ligt een vennetje met er omheen enkele banken. We verlaten deze plek en stuiten even verderop op een laantje. Links af tot de openplek in het bos met een 5-sprong. Hier kiezen we het pad dat ons bij het bij het eerste kappelletje op onze route brengt. Deze Mariakapel aan de Schoorstraat, gebouwd in 1946 naar een ontwerp van de bekende Goirlese architect Jos Bedaux houdt de herinnering gaande aan de slachtoffers uit Udenhout van de tweede wereldoorlog. De muurschilderingen op de boog achter het Mariabeeld dateren uit 1954. Buiten is een put en een picknicplek. Het is aangenaam hier een pauze in te lassen.

Terug loopt de route tot voorbij café Boslust. Over de brug van de Zandkantse Leij gaan we meteen links en volgen het pad op de oever. Deze kilometer lange, rechte en onverharde weg leidt naar de Loonse Molenstraat. Opnieuw rechts af en verderop over de Zandleij tot bijna aan de restanten van de bos en voert terug naar Steeg van de Corput en de Loonse Molenstraat. Tegenover de Wilhelminahoeve verlaten we het asfalt en nemen links een zandpad, na 50 meter opnieuw linksaf de Kalverstraat in. Het gaat bijna in zuidelijke richting tot aan de oude klinkerweg van Moleneind. We slaan af naar Moleneind en komen voorbij een tweetal Brabantse langgevelboerderijen.

In de bocht lopen we rechtuit langs de weilanden en houden als koers het westen aan. Het pad gaat over in een bospad, waar palen op ons pad moeten voorkomen dat auto's door de bossen crossen. We laten enkele recreatie objecten links liggen en volgen het pad naar rechts, op de topografische kaart aangeduid als Heideweg. In noordelijke richting zien we aan de horizon boven de bosrand de kerktoren St. Jans Onthoofding. We blijven de bosrand links volgen en verlaten het zandpad. Na een paar honderd meter lopen we het bos in naar links en lopen niet door tot het huis dat even verderop ligt. Een pad in westelijke richting brengt ons tot aan de Kasteellaan, de doorgaande weg van Loon op Zand naar Tilburg.

Nu is het even opletten. We gaan richting Tilburg en komen even voorbij de Udenhoutse weg bij ons tweede heilige huisje, het Maria kapelletje aan de Financiën. Ook bij deze kapel gaat het om een ontwerp van de architect Jos Bedaux uit Goirle, die in de periode voor de tweede wereldoorlog nauw betrokken was bij de bouw van vele Brabantse kapellen op initiatief van Brabantia Nostra, een Studentengilde onder de bezielende leiding van Siemer. Een plaquette links naast de ingang maakt duidelijk dat vandalisme in 1997 deze kapel ernstig beschadigd heeft door brandstichting. Maar ook door een staafbom werd het bedehuisje op14 februari 1998 opgeblazen. De kapel werd hersteld en een nieuw Mariabeeld achter een smeedijzeren hekwerk geplaatst.

© L.A.W.V.VIA-VIA

We verlaten deze plek van volksdevotie en lopen terug richting Loon op Zand om na een paar honderd meter linksaf de Klokkenlaan in te slaan. De drukte van de doorgaande weg Loon op Zand - Tilburg achter ons latend lopen we het verkeersgeraas van de autoweg N261 tegemoet. Gelukkig nemen de bossen veel van de auditieve vervuiling weg en kunnen we toch in alle rust op een bankje aan de ingang van het sportcomplex even de benen strekken een tijd nemen voor een pauze.

De volgende etappe naar het veldkapelletje in het Kraanven nemen we nu onder de wandelschoenen. We kiezen ervoor om aan de westkant van de Klokkenlaan de route van Staatsbosbeheer te nemen en meteen rechts af achterlangs de gebouwen met schietstand van Gilde St. Ambrosius en het multifunctionele gebouw van Scouting, ROS en De Kuip in de Bergstraat bij de brug over de autoweg uit te komen. Het laatste stuk van de route loopt door een droge sloot. De meest makkelijke weg is de Klokkenlaan uit te lopen en via Kerkstraat en Bergstraat naar deze brug bij de N261 te wandelen. We laten de dorpskern van Loon op Zand achter ons en vervolgen de weg richting De Moer.

Vlak voor de wegversmalling met fietsoversteekplaats gaat de wandeling rechts via de slagboom van landgoed Huis ter Heide langs een sloot. Hier moet je rechts aanhouden om de bosrand te bereiken, waar weer een duidelijk zandpad ons in noordoostelijke richting brengt. In de weilanden gelegen tussen bosranden staan de runderen van een zeldzaam oud Nederlands veeras: het Brandrode Rund. Het wordt in dit gedeelte van landgoed Huis ter Heide gehouden en gefokt voor natuurbegrazing op zandgronden, omdat het beschikt over soberheid en aanpassingsvermogen aan de schrale omstandigheden van de zandgrond. Het ras heeft als kenmerken een donkerrood bruine vacht met witte aftekening aan poten, buik, staartpunt en kop. De ooghuid en neus zijn blauwzwart en ook de tong. Het rund wordt niet hoger dan 1,35 m, de stieren zijn iets forser.

We bereiken nu de asfaltweg en het Kraanven, een van de oudste buurtschappen van Loon op Zand. Het Kraanven met haar oude naam Craenven wordt al vermeld in de Middeleeuwen in de Bossche Protocollen (1382 - 1391) en dankt haar naam aan kraanvogels die er in een nabijgelegen ven neerstreken. Even naar links ligt de kapel van de 'Wonderdadige Maagd Maria", gebouwd in 1998. Maar al in 1413 moet hier volgens de kronieken een kapel toegewijd aan "Sancta Maria Virgini" hebben gestaan. De beeltenis van de Wonderdadige Maagd Maria, een kopie van het Parijse Mariabeeld, zoals zij is verschenen aan de H. Catharina Laboure in 1830, waakt met uitgestrekte armen over de devotiekaarsen maar kan niet verhinderen dat deze bijna altijd uitwaaien!!

Van hieruit rest ons nog de weg terug naar Loon op Zand. Toch kiezen we er niet voor linea recta terug te wandelen naar ons startpunt. We willen nog even een ommetje maken. Eerst lopen we over het asfalt in oostelijke richting tot aan het bos en nemen bij het bord van Staatsbosbeheer het pad naar links om vlak voor een kleine akker door het bos door te steken naar de Oude Loonse Weg. Via het viaduct over de N261 komen we nu in het meest westelijke deel van het Nationaal Park de Loonse en Drunense Duinen. Van duinen is hier nog weinig te bespeuren: de uitgestrekte zandverstuivingen liggen meer naar het noordoosten.

© L.A.W.V.VIA-VIA

Het heideveld kruisen we in zuidoostelijke richting en zijn nog slechts 2 kilometer verwijderd van Loon op Zand. Eenmaal op de Waalwijkse baan ligt rechts verscholen en nauwelijks herkenkaar de Kerkenakker vlak bij het Land van Kleef. Dit is de plek waar ooit in lang vervlogen tijden het eerste kerkje van het oude Venloon heeft gestaan, maar ten gevolge van hevige zandverstuivingen moest wijken. We komen in de Venloonstraat en via het Oranjeplein staan we opnieuw voor de parochiekerk St. Jans Onthoofding.

Charles Aerssens

KAARTEN:

- TopoKaart 1:25000, 44H Waalwijk
- Wandelroute eigen beheer L.A.W.V. "Via-Via"
- Wandelkaartje te bestellen.

Deze wandelingen zijn met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Maar ten aanzien van wijzigingen of onvolledigheden in de tekst kan geen aansprakelijkheid worden aanvaard.



Lange Afstand Wandelvereniging "VIA-VIA".
Gegenereerd op 22-06-2002 door C.P.J. Aerssens