Door het slechte weer op de geplande dag in november en het doktersbezoek van Charles vanwege een liesbreuk is de wandeldag in november niet doorgegaan en dus staat 17 december als de laatste wandeldag van 2025 op de planning! Charles heeft hiervoor de wandelroute van juni nog eens bekeken, als hij met Lauran op pad is geweest in Tilburg-Noord. Deze rondwandeling wordt aangepast en uitgebreid met een nieuwe route in het buitengebied van Berkel-Enschot. De planning is nu om met de klok mee de wandeling te lopen. De trouwe wandelaars worden gemaild om zich te melden voor de wandeldag op 17 december. Maar uit de reactie blijkt dat Theo en Leo andere verplichtingen hebben en Hans zich moet afmelden met een keelontsteking. Harry heeft aangegeven dat hij gezien zijn krasse leeftijd gaat afhaken, maar wel de belevenissen van L.A.W.V.Via-Via wil blijven volgen. Dit betekent dat Wil en Charles zich op de afgesproken datum om 9.00 uur aan de Debussylaan bij Lauran melden voor vertrek.
De route gaat vanaf de start door de Componistenbuurt via het Bizetplantsoen, Gouno, Gossecstraat en Bendastraat naar de Hoffmannflat om er de wandeling op te pakken. Aan de Hoffmannlaan wandelen we linksaf over het Von Weberpad door het tunneltje van de Heikantlaan tot we aan het trapje komen. Rechtsaf het trapje op gaat de route over het slingerend bospaadje door het Von Weberpark tot we aan de Brucknerlaan aan de bushalte bij Huize De Heikant uitkomen. Even naar rechts en meteen linksaf volgen we naast het fietspad langs de brede Heikantlaan het gravelpad, dat op de kaart vermeld staat als Boedijnpad, vernoemd naar vioolleraar, muziekpedagoog en componist Gerardus Hendrik Boedijn (1893-1973), die grote bekendheid had door zijn composities voor harmonie- en fanfareorkesten. De route gaat eerst over een vlonderbrug langs de flats en het Boedijnpad zo bereikt verderop aan de Heikantlaan het punt waar aan de linkerzijde een open gebied, dat een groene schakel vormt tussen de aangrenzende woongebieden van de oude woonwijk Heikant en de nieuwe woonwijk Quirijnstok. Deze parkachtige omgeving rijgt als een groene long beide wijken aaneen.
Onze wandelroute volgt in noordelijke richting de groengele markering van het wandelroutenetwerk door dit smal open gebied van de Quirinustuinen. Deze parkachtige omgeving is vernoemd naar de H. Quirinus, een Romeinse krijgstribuun, die door paus Alexander I is bekeerd en omstreeks 130 de marteldood sterft. Hij wordt vereerd als de beschermer tegen allerlei keel- en kropziekten, pokken en open. In Tilburg-Noord heeft op de grens met Udenhout aan de Rugdijk ooit een St. Quirinuskapel gestaan, maar veel is er niet over bekend. Er zijn slechts enkele vermeldingen in de archiefbronnen uit de 16de eeuw. In de betekenis van veldkapelletje moeten we denken aan een paal waarop een nis met het beeld van de H. Quirinus heeft gestaan. In de 19e eeuw wordt de H. Quirinus nog bijzonder vereerd in de Goirkese kerk. In die kerk bevindt zich nog steeds een lindenhouten beeld van Quirinus uit omstreeks 1700, gekleed als krijgsman met helm, maliënkolder, mantel en rijglaarzen; op zijn borst hangt een medaillon. Met een beperkt aantal ingrediënten is een grote diversiteit aan gebruiksmogelijkheden en beleving gecreëerd. Het padensysteem vormt het ‘zenuwstelsel’ van het park en legt comfortabele verbindingen tussen de beide wijken. Het golvende terrein naar een ontwerp van Karres en Brands bevat een stelsel van verschillende lager gelegen wadi’s, vijvers en infiltratiezones. Door de vrijkomende grond uit vijvers en wadi’s zijn er hoogteverschillen tot vier meter gerealiseerd, waardoor een spannend recreatie- en speelpark is ontstaan met bruggetjes.
Op het eerste stuk gaat het voetpad over het Landrépad, vernoemd naar de Amsterdamse componist Guillaume Louis Frédéric Landré (1874-1948). Via enkele bruggetjes komen wa aan de Van Anrooylaan. We steken over en wandelen langs het hekwerk van Basisschool Stelaertshoeve, die deel uitmaakt van het Multifunctioneel Activiteitencentrum De Symfonie. De groengele markering volgend wandelen we nu door het noordelijk deel van de Quirinustuinen. Langs het imposante flatgebouw komen we aan de Vlashoflaan, die we oversteken, om dan aan de overzijde het gravelpad met de bocht naar links tussen het moerassige gebied en het woonwagenkampje door op de Rugdijk bij KNP5 uit te komen. Rechtsaf wandelen we tot aan de bermpaal, waar de route linksaf door het open stuk met hoogspanningsmasten verloopt tot aan het hek. Rechtsaf langs de bosrand slingert het bospaadje door het bosgebiedje tot we langs het weiland op de Moerzijstraat uitkomen bij de bermpaal met groengele routemarkering. Rechtsaf bereiken we opnieuw de Rugdijk bij de parkeerplaats van Tuincentrum Natuurlijk Tilburg. We volgen de Rugdijk langs dit tuincentrum met de bochten mee naar het viaduct over de Burgemeester Bechtweg (N261).
Meteen na het viaduct dalen we aan de rechterzijde het talud af over de trappen. De groengele markering voert ons linksaf door een klein natuurgebiedje met paddenpoel. We komen hier in het authentiek kleinschalig cultuurlandschap Zwaluwenbunders. Op oude topografische kaarten is dit authentiek kleinschalig cultuurlandschap nog een aaneengesloten bos- en heidegebied, grenzend aan de Nieuwe Warande. In de loop der tijd is op de Zwaluwenbunders steeds meer bos in heide als gevolg van het potstalsysteem en de beweiding met schapen verdwenen. In 1920 kopen de boeren van Balkom, van Roessel en Bertens samen 27,5 hectare heide in de Zwaluwenbunders. De door hen gekochte percelen worden geleidelijk ontgonnen met behulp van goedkope Tilburgse dagloners uit het werkverschaffingsproject. Eerst worden de percelen houtvrij gemaakt en daarna met een zware ploeg, getrokken door ossen en paarden omgezet. Het terrein wordt geëgaliseerd, en vennetjes worden opgevuld, Zo ontstaat landbouwgrond met behoud van een enkele kleine bosgebiedjes.
Rond het natuurgebiedje komen we op de Zwaluwsestraat. Linksaf over deze brede zandpad verloopt de route langs het watertje (Kasteelloop) en negeren het pad aan de linkerzijde tot we bij KNP72 komen. De route gaat rechtsaf door het open landbouwgebied dat rechts als Hemeltjens op de topokaart vermeld staat. Met de bocht naar links en meteen naar rechts komen we voorbij het bosje met poel aan een klaphekje. Linksaf bereiken we bij de solitaire boom KNP70 en houden rechtsaf de richting naar KNP64 aan. We wandelen hier over het plaatselijk Ommetje Nieuwe Warande van de Brabantse Milieufederatie door het gebied van de Nieuwe Warande. Dit was ooit een vierkant bosperceel, doorsneden door kaarsrechte drijflanen, dat in 1757 door een van de laatste heren van Tilburg, Gijsbertus van Hogendorp van Hofwegen (1668-1750) is aangelegd als privaat jachtterrein. Hij noemt dit gebied Nieuwe Warande om zich te onderscheiden van zijn voorganger Willem van Hessen-Kassel (1682-1760), die in 1712 aan de westkant van Tilburg de Oude Warande heeft laten aanleggen. Deze kleinschalige landschapselementen midden in Landschapspark Pauwels zijn bepalend voor de ecologische verbindingszone.
Bij KNP64 aangekomen slaan we op het Riddershofpad rechtsaf, waar we na de boomkwekerij bij KNP69 linksaf langs het hek richting de bebouwing van Berkel-Enschot wandelen. We steken de vlonder over van het stroompje de Hemeltjesloop. De route gaat schuin naar rechts door de Kruisbes in de villawijk Buitengoed Nieuwe Warande. Rechtuit over de Nieuwe Warande bereiken we KNP68 aan De Kraan. Naar rechts komen we na 400 meter aan de overweg van de spoorlijn Tilburg –’s Hertogenbosch. Na de spoorwegovergang steken we de Koningsvoordlaan over en slaan linksvoor de Paramentenstraat in. Even verderop gaat de route linksaf over het voetpad langs de huizen tot we aan de Proosdijstraat op de grote parkeerplaats van winkelcentrum Koningsoord staan. We zijn nu in het dorpshart van Berkel-Enschot dicht bij het monumentale voormalige het Trappistinnenklooster Koningsoord. We besluiten om in winkelcentrum Koningsoord een horecagelegenheid te zoeken voor een koffiepauze. Dit is echter een probleempje. De eerste gelegenheid blijkt nog gesloten te zijn, ondanks het bordje ‘Open’ op de deur. De tweede gelegenheid is volledig gevuld met dames en dus geen plaats voor drie heren! Uiteindelijk vinden we een plekje even verderop tegenover het voormalige Trappistinnenklooster Koningsoord.
Rond 1930 ontstaat het plan van de Trappistenabdij Koningshoeven om een eerste Trappistinnenklooster in Nederland te stichten. In Berkel-Enschot wordt een geschikte locatie gevonden en op 21 november 1933 gaat de bouw van het klooster in sobere Neo-Gotische stijl naar plannen van architect J. van Dijk van start. Het klooster werd ingezegend op 30 mei 1937 en meteen bewoond door uit het Belgische Chimay afkomstige trappistinnen. Vanaf 1940 is het klooster een zelfstandige abdij en wordt zo de eerste en enige abdij van deze orde in Nederland. In 1955 verblijven er 99 zusters in Koningsoord, dit is het grootste aantal kloosterlingen in de geschiedenis van Koningsoord. Na 1995 wordt duidelijk dat abdij Koningsoord zal moeten verdwijnen in verband met ontwikkelingen en uitbreiding van de Gemeente Tilburg. In 2009 nemen de nog dertig in het klooster wonende zusters afscheid van Koningsoord Berkel-Enschot en vertrekken naar Arnhem, naar hun nieuwe abdij Koningsoord. Het voormalig Trappistinnenklooster Koningsoord wordt volledig gerenoveerd, gemoderniseerd en uitgebouwd als ontmoetingsplek met een publieke functie, waar de geschiedenis samenkomt met het heden van deze moderne woonwijk.
Weer op weg na de koffiepauze wandelen we terug naar de parkeerplaats, waar we over het gravelpad naar het voormalige kerkhof en de kerkhofkapel van de zusters Trappistinnen van het klooster Koningsoord lopen. Het Trappistinnenklooster Koningsoord had een eigen kerkhof in de grote omsloten tuin op enige afstand van de kloosterboerderij. Op het kerkhof stonden eenvoudige grafstenen aan weerszijden van het kerkhofpad. Als de zusters in 2010 verhuizen naar Oosterbeek, worden de zusters herbegraven op de begraafplaats van hun nieuwe klooster. De kerkhofkapel is als rijksmonument behouden en staat op de bouwtekening van 1936 omschreven als lijkenhuisje. Het is een mooi voorbeeld van Neo-Gotische kerkhofkunst. Aan de voorzijde is een spitsboogvormige kapelopening met betonnen kruis en stenen Christusfiguur. In de kapel zijn verschillende mozaïekvoorstellingen afkomstig van het kerkhof en gemaakt door zuster Petronella Fischer (1910-2003). Achter de kapel staan vier hoge populieren en links en rechts voor de kapel twee winterbloeiende Japanse sierkersen, Zij staan symbool voor het nieuwe leven na de dood. Als herinnering aan het kloosterkerkhof is een klein gedeelte van het hekwerk herplaatst.
Voor het hekwerk wandelen we naar links naar de Brevierstraat en slaan rechtsaf. We steken bij KNP63 de kruising met De Kraan over en volgen nu het wandel- en fietspad over het Rauwbrakenpad. De route gaat hier onder de viaducten van de Koniningsoordlaan en de spoorlijn Tilburg –’s Hertogenbosch door naar het buitengebied de Rauwbraken. Dit buitengebied tussen Berkel-Enschot en gelegen noordoostelijk van Tilburg heeft in de jaren ‘60 van de vorige eeuw plaats moeten maken voor een industrieterrein. De Rauwbraken wordt een immense zandbak onder een dikke laag spuitzand dat via kilometerslange buizen aangevoerd wordt vanaf de Beekse Bergen. Hierop verrijst Industrieterrein Loven, compleet met een nieuwe industriehaven, die aansluit op het Wilhelminakanaal. Het was ooit een moerassig gebied met bosjes en weilanden, waar her en der boerderijen verspreid lagen en waar eind jaren ‘60 het allerlaatste café van de Rauwbraken, café De Kluijt, verdwenen is. Vanuit de in het gebied gelegen leemputten werd de leem met locomotief en kiepkarren via een smalspoor aangevoerd naar de twee kilometer verderop gelegen steenfabrieken van Stevens en Claesen, die hun productie begin jaren ’60 moeten staken met de aanleg van Industrieterrein Loven.
Het Rauwbrakenpad gaat op de T-splitsing rechtsaf de Rauwbrakenweg-West in en we wandelen langs de sloot aan noordkant van Industrieterrein Loven. We negeren de Schepersvenweg waar de route rechtdoor gaat voorbij aan villawijk Nieuwe Warande. Bij de afslag naar Tuinpark De Hazennest gaat Rauwbrakenweg-West over in De Hazennest-Oost tot op de kruising met het Riddershofpad bij KNP52 in buurtschap De Hazennest. Deze veldnaam wordt al in 1512 genoemd als 'den hasennest aen die Rubraken'. In 1635 staat er een huis aan het Hasenest en in 1664 is er sprake van 'De Heyde in den Hasennest'. Ook op de kaart van Diederik Zijnen uit 1760 wordt het Hasenest vermeld en op de oudste kadasterkaart van 1832 vinden we eveneens het Hazenest. De eerste officiële straatnaamvaststelling wordt gedaan door de gemeenteraad van Tilburg op 24 november 1900 als Hazennest.
Linksaf volgen we het Riddershofpad voor wandelaars en fietsers over de brug met de Burgemeester Bechtweg naar de verkeersoversteekplaats aan de Vlashoflaan. Over de Vlashoflaan op de Sweelincklaan gaat de route voorbij het woonwagenkampje meteen linksaf het langs de achterzijde van het flatgebouw aan de Sweelincklaan. We zijn nu in het Quirijnstokpark. Het park is ontworpen in de jaren ‘60 als het belangrijkste park van het nieuwe stadsdeel Tilburg-Noord. Het dient als buffer tussen de woonwijken en het industrieterrein Loven. Het park wordt omsloten door de Sweelincklaan, de Vlashoflaan, bedrijventerrein Loven III, sportvelden en de bebouwing aan de Lennondreef. In het midden van het park ligt over de gehele lengte een langgerekte vijver met bruggetje en een tiental vissteigertjes. Met de grond uit de vijver zijn in het oosten van het park lage heuveltjes opgeworpen, die geheel zijn bebost. In het noordoosten van het park bevindt zich een hertenweide. Bij groot onderhoud is het park uitgebreid met de strook grond aan de oostzijde van de Sweelincklaan. Dit betekende extra wandelpaden, waar twee hoge flatgebouwen aan Sweelincklaan de grens vormen. In het Quirijnstokpark staan vele inheemse bomen, onder andere veel beuken en enkele tientallen forse populieren, maar ook exotische boomsoorten.
De route door het Quirijnstokpark gaat rechtuit voorbij aan een tiental vissteigertjes volgen langs de langgerekte vijver. Bij het speelveld steken we naar links het bruggetje over. En wandelen met de klok mee rond de vijver tot op de driespprong. Linksaf komen we aan de bebouwing op de Lennondreef. Op de kruising slaan we linksaf het Joplinpad in. Het bomenlaantje slingert door het bosgebiedje langs de sportvelden tot we op de Centaurusweg staan. We steken de Centaurusweg over en wandelen met de klok mee rond de Centaurusvijver, visvijver van Hengelsportvereniging De Ruischvoorn. Op deze locatie ligt in de vorige eeuw de ringoven van steenfabrikant Claesen aan het Wilhelminakanaal, dat dan net gegraven is.
Voorbij de insteekhaven naar industrieterrein Loven vanaf het Wilhelminakanaal links van ons komen we op de Centaurusweg. Voor ons bereiken we KNP41 aan de ophaalbrug Heikantsebaan over het Wilhelminakanaal en volgen de Lovense Kanaaldijk rechtuit op de oever van het kanaal. Onder het viaduct van de Quirijnstoklaan bereiken we verderop de ophaalbrug Lijnsheike bij KNP6. Hier vervolgen we onze wandelroute rechtdoor langs de Jeu de Boule baan bij de Hoffmannflat over de Goirkekanaaldijk langs het Wilhelminakanaal tot aan de afslag rechts. Hier volgen we het Gounodpad. Linksaf door de Ravellaan en Massenetlaan keren we terug naar de thuisbasis van Lauran, waar we voor een gezellige nazit onze deze laatste rondwanding van 2025 nog eens nabespreken.
Charles Aerssens
24 december 2025
Lange Afstand Wandelvereniging "VIA-VIA".
Gegenereerd op 31-12-2025 door C.P.J. Aerssens