DE RAUWBRAKEN ROUTE
Omgeving Tilburg-Noord - Berkel-Enschot 15 Km

© L.A.W.V.VIA-VIA
Rugdijk - Paddenpoel Zwaluwenbunders
Vertrekpunt
Afstand
Korte karakteristiek










 Parkeerplaats Hoffmannflat, Hoffmannlaan, 5011 WJ Tilburg
Ongeveer 15 km.
Deze rondwanding voert ons door het buitengebied van het ten noorden van het Wilhelminakanaal gelegen multiculturele stadsdeel van Tilburg-Noord en Berkel-Enschot. De route gaat door het Von Weberparkje over het Boedijnpad en door de groene long tussen de bebouwing van Tilburg-Noord door. Via Quirijnstok en het authentiek kleinschalig cultuurlandschap Zwaluwenbunders en bereiken het buitengebied van Berkel-Enschot. Over de spoorlijn nemen we in de omgeving van het oude Trappistinnen klooster een pauzemoment. Weer op weg gaat de route door de Rauwbraken en via de Hazennest na oversteek van de Burgemeester Bechtweg door het Quirijnstokpark. Langs de Centaurusvijver en de kanaalarm van de Industriehaven Loven staan we aan het Wilhelminakanaal. Het laatste traject verloopt op de oever van dit kanaal voorbij aan de Hoffmannflat terug naar het startpunt.

ROUTEBESCHRIJVING

De route start vanaf de parkeerplaats bij de Hoffmannflat waar we linksaf wandelen over het Von Weberpad door het tunneltje van de Heikantlaan tot we aan het trapje komen. Rechtsaf het trapje op gaat de route over het slingerend bospaadje door het Von Weberpark tot we aan de Brucknerlaan aan de bushalte bij Huize De Heikant uitkomen. Even naar rechts en meteen linksaf volgen we naast het fietspad langs de brede Heikantlaan het gravelpad, dat op de kaart vermeld staat als Boedijnpad, vernoemd naar vioolleraar, muziekpedagoog en componist Gerardus Hendrik Boedijn (1893-1973), die grote bekendheid had door zijn composities voor harmonie- en fanfareorkesten. De route gaat eerst over een vlonderbrug langs de flats en het Boedijnpad bereikt verderop aan de Heikantlaan het punt waar aan de linkerzijde een open gebied, dat een groene schakel vormt tussen de aangrenzende woongebieden van de oude woonwijk Heikant en de nieuwe woonwijk Quirijnstok. Deze parkachtige omgeving rijgt als een groene long beide wijken aaneen.

L.A.W.V.VIA-VIA
Tilburg-Noord - Beschildering Tunneltje Von Weberpad
Onze wandelroute volgt in noordelijke richting de groengele markering van het wandelroutenetwerk door dit smal open gebied van de Quirinustuinen. Met een beperkt aantal ingrediënten is een grote diversiteit aan gebruiksmogelijkheden en beleving gecreëerd. Het padensysteem vormt het ‘zenuwstelsel’ van het park en legt comfortabele verbindingen tussen de beide wijken. Het golvende terrein naar een ontwerp van Karres en Brands bevat een stelsel van verschillende lager gelegen wadi’s, vijvers en infiltratiezones. Door de vrijkomende grond uit vijvers en wadi’s zijn er hoogteverschillen tot vier meter gerealiseerd, waardoor een spannend recreatie- en speelpark is ontstaan met bruggetjes.

Deze parkachtige omgeving is vernoemd naar de H. Quirinus, een Romeinse krijgstribuun, die door paus Alexander I is bekeerd en omstreeks 130 de marteldood sterft. Hij wordt vereerd als de beschermer tegen allerlei keel- en kropziekten, pokken en open. In Tilburg-Noord heeft op de grens met Udenhout aan de Rugdijk ooit een St. Quirinuskapel gestaan, maar veel is er niet over bekend. Er zijn slechts enkele vermeldingen in de archiefbronnen uit de 16de eeuw. In de betekenis van veldkapelletje moeten we denken aan een paal waarop een nis met het beeld van de H. Quirinus heeft gestaan. In de 19e eeuw wordt de H. Quirinus nog bijzonder vereerd in de Goirkese kerk. In die kerk bevindt zich nog steeds een lindenhouten beeld van Quirinus uit omstreeks 1700, gekleed als krijgsman met helm, maliënkolder, mantel en rijglaarzen; op zijn borst hangt een medaillon.

© L.A.W.V.VIA-VIA
Tilburg-Noord - Door de Quirinustuinen
Op het eerste stuk gaat het voetpad over het Landrépad, vernoemd naar de Amsterdamse componist Guillaume Louis Frédéric Landré (1874-1948). Via enkele bruggetjes komen we aan de Van Anrooylaan. We steken over en wandelen langs het hekwerk van Basisschool Stelaertshoeve, die deel uitmaakt van het Multifunctioneel Activiteitencentrum De Symfonie. De groengele markering volgend wandelen we nu door het noordelijk deel van de Quirinustuinen. Langs het imposante flatgebouw komen we aan de Vlashoflaan, die we oversteken, om dan aan de overzijde het gravelpad met de bocht naar links tussen het moerassige gebied en het woonwagenkampje door op de Rugdijk bij KNP5 uit te komen. Rechtsaf wandelen we tot aan de bermpaal, waar de route linksaf door het open stuk met hoogspanningsmasten verloopt tot aan het hek. Rechtsaf langs de bosrand slingert het bospaadje door het bosgebiedje tot we langs het weiland op de Moerzijstraat uitkomen bij de bermpaal met groengele routemarkering. Rechtsaf bereiken we opnieuw de Rugdijk bij de parkeerplaats van Tuincentrum Natuurlijk Tilburg. We volgen de Rugdijk langs dit tuincentrum met de bochten mee naar het viaduct over de Burgemeester Bechtweg (N261).

© L.A.W.V.VIA-VIA
Tilburg-Noord - Zorgboerderij aan de Rugdijk
Meteen na het viaduct dalen we aan de rechterzijde het talud af over de trappen. De groengele markering voert ons linksaf door een klein natuurgebiedje met paddenpoel. We komen hier in het authentiek kleinschalig cultuurlandschap Zwaluwenbunders. Op oude topografische kaarten is dit gebied nog een aaneengesloten bos- en heidegebied, grenzend aan de Nieuwe Warande, een vierkant bosperceel, doorsneden door kaarsrechte drijflanen, dat in 1757 door een van de laatste Heren van Tilburg, Gijsbertus van Hogendorp van Hofwegen (1668-1750) is aangelegd als privaat jachtterrein. Hij noemt dit gebied Nieuwe Warande om zich te onderscheiden van zijn voorganger Willem van Hessen-Kassel (1682-1760), die in 1712 aan de westkant van Tilburg de Oude Warande heeft laten aanleggen.

In de loop der tijd is op de Zwaluwenbunders steeds meer bos in heide als gevolg van het potstalsysteem en de beweiding met schapen getransformeerd. In 1920 kopen de boeren van Balkom, van Roessel en Bertens samen 27,5 hectare heide in de Zwaluwenbunders. De door hen gekochte percelen worden geleidelijk ontgonnen met behulp van goedkope Tilburgse dagloners uit het werkverschaffingsproject. Eerst worden de percelen houtvrij gemaakt en daarna met een zware ploeg, getrokken door ossen en paarden omgezet. Het terrein wordt geëgaliseerd, en vennetjes worden opgevuld. Zo ontstaat landbouwgrond met behoud van een aantal kleine bosgebiedjes.

© L.A.W.V.VIA-VIA
Info Ommetje Nieuwe Warande
Rond het natuurgebiedje komen we op de Zwaluwsestraat. Linksaf over deze brede zandpad verloopt de route langs het watertje (Kasteelloop) en negeren het pad aan de linkerzijde tot we bij KNP72 komen. De route gaat rechtsaf door het open landbouwgebied dat rechts als Hemeltjens op de topokaart vermeld staat. Met de bocht naar links en meteen naar rechts komen we voorbij het bosje met poel aan een klaphekje. Linksaf bereiken we bij de solitaire boom KNP70 en houden rechtsaf de richting naar KNP64 aan. We wandelen hier over het plaatselijk Ommetje Nieuwe Warande van de Brabantse Milieufederatie door het gebied van de Nieuwe Warande. Dit was ooit een vierkant bosperceel, doorsneden door kaarsrechte drijflanen, dat in 1757 door een van de laatste heren van Tilburg, Gijsbertus van Hogendorp van Hofwegen (1668-1750) is aangelegd als privaat jachtterrein. Hij noemt dit gebied Nieuwe Warande om zich te onderscheiden van zijn voorganger Willem van Hessen-Kassel (1682-1760), die in 1712 aan de westkant van Tilburg de Oude Warande heeft laten aanleggen. Deze kleinschalige landschapselementen midden in Landschapspark Pauwels zijn bepalend voor de ecologische verbindingszone.

© L.A.W.V.VIA-VIA
Berkel-Enschot - Spoorwegovergang aan De Kraan
Bij KNP64 aangekomen slaan we op het Riddershofpad rechtsaf, waar we na de boomkwekerij bij KNP69 linksaf langs het hek richting de bebouwing van Berkel-Enschot wandelen. We steken de vlonder over van het stroompje de Hemeltjesloop. De route gaat schuin naar rechts door de Kruisbes in de villawijk Buitengoed Nieuwe Warande. Rechtuit over de Nieuwe Warande bereiken we KNP68 aan De Kraan. Naar rechts komen we na 400 meter aan de overweg van de spoorlijn Tilburg –’s Hertogenbosch. Na de spoorwegovergang steken we de Koningsvoordlaan over en slaan linksvoor de Paramentenstraat in. Even verderop gaat de route linksaf over het voetpad langs de huizen tot we aan de Proosdijstraat op de grote parkeerplaats van winkelcentrum Koningsoord staan. We zijn nu in het dorpshart van Berkel-Enschot dicht bij het monumentale voormalige het Trappistinnenklooster Koningsoord.

© L.A.W.V.VIA-VIA
Berkel-Enschot - Sculptuur in het centrum
Rond 1930 ontstaat het plan van de Trappistenabdij Koningshoeven om een eerste Trappistinnenklooster in Nederland te stichten. In Berkel-Enschot wordt een geschikte locatie gevonden en op 21 november 1933 gaat de bouw van het klooster in sobere Neo-Gotische stijl naar plannen van architect J. van Dijk van start. Het klooster werd ingezegend op 30 mei 1937 en meteen bewoond door uit het Belgische Chimay afkomstige trappistinnen. Vanaf 1940 is het klooster een zelfstandige abdij en wordt zo de eerste en enige abdij van deze orde in Nederland. In 1955 verblijven er 99 zusters in Koningsoord, dit is het grootste aantal kloosterlingen in de geschiedenis van Koningsoord. Na 1995 wordt duidelijk dat abdij Koningsoord zal moeten verdwijnen in verband met ontwikkelingen en uitbreiding van de Gemeente Tilburg. In 2009 nemen de nog dertig in het klooster wonende zusters afscheid van Koningsoord Berkel-Enschot en vertrekken naar Arnhem, naar hun nieuwe abdij Koningsoord. Het voormalig Trappistinnenklooster Koningsoord wordt volledig gerenoveerd, gemoderniseerd en uitgebouwd als ontmoetingsplek met een publieke functie, waar de geschiedenis samenkomt met het heden van deze moderne woonwijk.

© L.A.W.V.VIA-VIA
Berkel-Enschot - Kerkhofkapel zusters Trappistinnen
In de nabijheid van het monumentale voormalige Trappistinnenklooster Koningsoord is genoeg horeca voor een rustmoment! Weer op weg na een pauzemoment wandelen we vanaf de parkeerplaats over het gravelpad naar het voormalige kerkhof en de kerkhofkapel van de zusters Trappistinnen van het klooster Koningsoord lopen. De zusters zijn in 2010 verhuisd naar Oosterbeek en herbegraven op de begraafplaats van hun nieuwe klooster. De eenvoudige bakstenen kerkhofkapel is blijven staan en opgeknapt. Voor het hekwerk wandelen we naar links naar de Brevierstraat en slaan rechtsaf. We steken bij de kruising met De kraan over en volgen nu het wandel- en fietspad over het Rauwbrakenpad. De route gaat hier onder de viaducten van de Koningsoordlaan en de spoorlijn Tilburg –’s Hertogenbosch door naar het buitengebied de Rauwbraken.

Dit buitengebied tussen Berkel-Enschot en gelegen noordoostelijk van Tilburg heeft in de jaren ‘60 van de vorige eeuw plaats moeten maken voor een industrieterrein. De Rauwbraken wordt een immense zandbak onder een dikke laag spuitzand dat via kilometerslange buizen aangevoerd wordt vanaf de Beekse Bergen. Hierop verrijst Industrieterrein Loven, compleet met een nieuwe industriehaven, die aansluit op het Wilhelminakanaal. Het was ooit een moerassig gebied met bosjes en weilanden, waar her en der boerderijen verspreid lagen en waar eind jaren ‘60 het allerlaatste café van de Rauwbraken, café De Kluijt, verdwenen is. Vanuit de in het gebied gelegen leemputten werd de leem met locomotief en kiepkarren via een smalspoor aangevoerd naar de twee kilometer verderop gelegen steenfabrieken van Stevens en Claesen, die hun productie begin jaren ’60 moeten staken met de aanleg van Industrieterrein Loven.

© L.A.W.V.VIA-VIA
Berkel-Enschot - Viaduct aan het Rauwbrakenpad
Het Rauwbrakenpad is een centraal punt in een groene, recreatieve zone van Berkel-Enschot. In de naam herkennen we de woorden 'rauw, ruw', met de betekenis van 'ruig', en 'braak', dat oorspronkelijk de betekenis had van omgeploegd ('gebroken') land, maar later ook onontgonnen land ging betekenen. De route gaat op de T-splitsing rechtsaf de Rauwbrakenweg-West in en we wandelen langs de sloot aan noordkant van Industrieterrein Loven. We negeren de Schepersvenweg waar de route rechtdoor gaat voorbij aan villawijk Nieuwe Warande. Bij de afslag naar Tuinpark De Hazennest gaat Rauwbrakenweg-West over in De Hazennest-Oost tot op de kruising met het Riddershofpad bij KNP52. Linksaf volgen we het Riddershofpad voor wandelaars en fietsers over de brug met de Burgemeester Bechtweg naar de verkeersoversteekplaats aan de Vlashoflaan.

© L.A.W.V.VIA-VIA
Tilburg-Noord - Visstek in het Quirijnstokpark
Over de Vlashoflaan op de Sweelincklaan gaat de route voorbij het woonwagenkampje meteen linksaf het langs de achterzijde van het flatgebouw aan de Sweelincklaan. We zijn nu in het Quirijnstokpark, waar we de route rechtuit voorbij aan een tiental vissteigertjes volgen langs de langgerekte vijver. Bij het speelveld steken we naar links het bruggetje over. En wandelen met de klok mee rond de vijver tot op de driesprong. Linksaf komen we aan de bebouwing op de Lennondreef. Op de kruising slaan we linksaf het Joplinpad in. Het bomenlaantje slingert door het bosgebiedje langs de sportvelden tot we op de Centaurusweg staan. We steken de Centaurusweg over en wandelen met de klok mee rond de Centaurusvijver, visvijver van Hengelsportvereniging De Ruischvoorn. Voorbij de insteekhaven naar industrieterrein Loven vanaf het Wilhelminakanaal links van ons komen we op de Centaurusweg. Voor ons bereiken we KNP41 aan de ophaalbrug Heikantsebaan over het Wilhelminakanaal en volgen de Lovense Kanaaldijk rechtuit op de oever van het kanaal. Onder het viaduct van de Quirijnstoklaan bereiken we verderop de ophaalbrug Lijnsheike bij KNP6. Hier Gaan we rechtsaf en staan meteen aan de Hoffmannflat waar we onze wandelroute gestart zijn!

Charles Aerssens

Deze wandeling is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Maar ten aanzien van wijzigingen of onvolledigheden in de tekst kan geen aansprakelijkheid worden aanvaard.

KAARTEN:

- TopoKaart 1:25 000, 44H Waalwijk
- Wandelroute uitgezet in eigen beheer "Via-Via"



Lange Afstand Wandelvereniging "VIA-VIA".
Aangepast op 31-12-2025 door C.P.J. Aerssens